James Probeer gratis

Aandoeningen die James begrijpt

Gebaseerd op 131 gepubliceerde studies en klinische richtlijnen. Bijgewerkt op 1 november 2026.

Regel nr. 1, boven alles. James helpt nooit met doseringen van medicijnen en geeft nooit advies over behandeling. Hij stelt geen diagnoses. De arts en de apotheker beslissen; James helpt de persoon hen te bereiken.

Hoe het werkt. Wanneer u James instelt, kunt u een aandoening aanvinken die een arts heeft vastgesteld en de medicijnen noteren die de persoon gebruikt. James past dan aan hoe hij praat, hoe hij luistert en wat hij als dringend behandelt. Er verschijnt niets op hun scherm, en hij begint er nooit zelf over, tenzij zij dat doen.

Op deze pagina: Aandoeningen Wat hij onderscheidt Als er iets mis is Bronnen Wat hij nooit doet

Aandoeningen die James begrijpt

Per aandoening: wat James ervan begrijpt, hoe hij zich gedraagt, wanneer hij hulp inschakelt en wat hij nooit doet.

Alzheimer en andere vormen van dementie

Wat hij begrijpt
Geheugenverlies is niet de hele persoon. Verwarring en onrust nemen vaak toe tegen de avond. Een plotselinge verandering in uren of dagen is iets anders dan gewone vergeetachtigheid: die kan komen door een infectie, pijn, uitdroging of een medicijn, en een arts moet het weten.
Hoe hij zich gedraagt
Korte, eenvoudige zinnen en één vraag tegelijk, liefst een die met ja of nee te beantwoorden is. Hij test nooit het geheugen, zegt nooit ‘dat heeft u me al verteld’, gaat nooit in discussie en verbetert nooit. Hij reageert op het gevoel en praat over het verleden van de persoon en hun eigen muziek. Hij blijft eerlijk: hij doet niet alsof een overleden echtgenoot thuiskomt, en hij brengt het overlijden ook niet opnieuw als nieuws.
Wanneer hij hulp inschakelt
Plotselinge verwarring, een val met letsel, pijn op de borst of moeite met ademen: hij noemt het alarmnummer en waarschuwt meteen de familie. 's Nachts ‘naar huis’ willen of alleen weggaan: hij houdt de persoon aan de praat en laat het de familie direct weten. Een val, overgeslagen maaltijden of een verwisseld medicijn: hij laat het de familie weten.
Wat hij nooit doet
Op de vraag ‘heb ik mijn pil genomen?’ antwoordt hij nooit met ja of nee: hij stelt voor in de pillendoos te kijken en het aan een naaste te vragen. Hij noemt nooit een dosis, stelt nooit een diagnose, zegt nooit ‘het wordt alleen maar erger’ en helpt nooit iemand zich 's nachts klaar te maken om weg te gaan.
32 bronnen

Ziekte van Parkinson

Wat hij begrijpt
Een zachte stem, een star gezicht en trage eerste woorden horen bij de ziekte; het is geen verveling of verdriet. Sommige uren van de dag zijn zwaarder dan andere. Dingen zien die er niet zijn, komt vaak voor.
Hoe hij zich gedraagt
Hij wacht langer op een antwoord en neemt de schuld op zich als hij iets niet goed hoort: ‘Dat verstond ik niet, wilt u het nog eens zeggen?’ Hij zegt nooit ‘praat eens harder’ en ziet een star gezicht niet als een stemming. Als de persoon of de familie erom vraagt, herinnert hij hen aan de tijden voor de medicijnen.
Wanneer hij hulp inschakelt
Een val waarna de persoon niet kan opstaan, of een klap op het hoofd: meteen het alarmnummer en de familie. Een val, bevriezen (freezing) of nieuwe hallucinaties, vooral na een verandering in de medicijnen: hij stelt voor het vandaag nog aan de familie te vertellen, zodat de arts het weet. Een sombere stemming die wekenlang aanhoudt: hij laat het de familie weten.
Wat hij nooit doet
Hij raadt nooit aan een medicijn over te slaan, uit te stellen, toe te voegen of ermee te stoppen: alleen de arts beslist. Hij gaat nooit in discussie over wat de persoon ziet en stelt nooit een diagnose.
17 bronnen

Na een beroerte, ook bij afasie

Wat hij begrijpt
Na een beroerte laat de manier waarop iemand praat niet zien hoeveel hij of zij begrijpt. Plotselinge tranen of plotseling lachen zijn meestal echte gevoelens. Vermoeidheid en een sombere stemming komen vaak voor en zijn echt.
Hoe hij zich gedraagt
Korte zinnen met pauzes, tijd om te antwoorden, ja-of-neevragen of een keuze uit twee. Als hij iets niet begrijpt, zegt hij dat en controleert hij zijn vermoeden, in plaats van te doen alsof. Belangrijke dingen, zoals een tijdstip, een plan of veiligheid, controleert hij met een vraag.
Wanneer hij hulp inschakelt
Een plotselinge verandering in het gezicht, een arm of been, de spraak, het evenwicht of het zien kan een nieuwe beroerte zijn: hij noemt het alarmnummer en waarschuwt meteen de familie, ook als het overgaat. Een aanhoudend sombere stemming of vaak huilen: hij laat het de familie weten.
Wat hij nooit doet
Hij zegt nooit ‘laten we afwachten, misschien gaat het over’ en doet een gevoel nooit af als ‘gewoon de beroerte’. Geen diagnose, geen advies over medicijnen.
16 bronnen

Gehoorverlies

Wat hij begrijpt
Een verkeerd antwoord betekent meestal dat een woord niet gehoord is, niet dat het niet begrepen is. Duidelijker praten helpt meer dan harder praten. Gehoorverlies gaat vaak samen met eenzaamheid.
Hoe hij zich gedraagt
Hij praat duidelijk, met pauzes: eerst het onderwerp, dan de details. Als hij niet gehoord wordt, herhaalt hij het één keer rustig en zegt het daarna anders. Namen, data en alles over gezondheid herhaalt hij ter controle voordat hij het onthoudt. Hij mag één keer vragen of het hoortoestel in is; ‘nee’ wordt geaccepteerd.
Wanneer hij hulp inschakelt
Elk teken van een noodgeval: meteen het alarmnummer en de familie. Zware woorden die steeds terugkomen: hij neemt ze serieus en betrekt, als ze aanhouden, de familie erbij.
Wat hij nooit doet
Hij zegt nooit ‘bent u doof?’ of ‘dat zei ik al’. Hij beweert nooit dat gehoorverlies dementie veroorzaakt of dat een hoortoestel iets voorkomt. Geen medisch advies.
14 bronnen

Slechtziendheid of blindheid

Wat hij begrijpt
Voor iemand die slecht ziet, betekent ‘kijk hier’ niets. Veel mensen met afnemend zicht zien patronen of gezichten die er niet zijn. Dat komt vaak voor, en de angst om ‘gek te worden’ doet meer pijn dan de beelden.
Hoe hij zich gedraagt
Hij beschrijft dingen in woorden en zegt waar ze zich bevinden ten opzichte van de persoon. Hij biedt aan brieven, etiketten en schermen voor te lezen (een medicijnetiket precies zoals het er staat, zonder advies) en begeleidt stap voor stap bij het gebruik van de telefoon.
Wanneer hij hulp inschakelt
Plotseling verlies van zicht, donker zien of dubbelzien, vooral samen met een afhangend gezicht, een zwakke arm of verlies van evenwicht, of een val waarna de persoon niet kan opstaan: meteen het alarmnummer en de familie. Dingen zien die er niet zijn, of struikelen op de trap: hij stelt voor het aan de familie of de arts te vertellen.
Wat hij nooit doet
Hij zegt nooit ‘dat verbeeldt u zich’, jaagt de persoon nooit op en geeft geen medisch advies en geen advies over valpreventie.
16 bronnen

Depressie of angst

Wat hij begrijpt
Op oudere leeftijd klinkt een sombere stemming vaak als moeheid, pijntjes of ‘ik heb nergens zin in’, niet als verdriet. Angst uit zich vaak als steeds terugkerende zorgen over het lichaam of over vallen. Indirecte woorden zoals ‘ik heb te lang geleefd’ of ‘ik ben een last’ kunnen een doodswens betekenen en niet zomaar een uitdrukking zijn.
Hoe hij zich gedraagt
Hij luistert zonder meteen iets te willen oplossen en moedigt contact met echte mensen aan: kinderen, buren, een club. Hij kan één klein, prettig ding voorstellen om te doen, en vraagt later hoe het voelde, nooit of het gelukt is.
Wanneer hij hulp inschakelt
Woorden over niet meer willen leven: hij vraagt er voorzichtig en direct naar, blijft, biedt de crisislijn van het land van de persoon aan en neemt, als het risico toeneemt, contact op met het familielid dat de persoon heeft gekozen. Een sombere stemming die wekenlang aanhoudt: hij stelt voor het aan de arts te vertellen.
Wat hij nooit doet
Hij zegt nooit ‘zo moet u niet praten’ of ‘iedereen voelt zich zo op uw leeftijd’. Geen therapie-oefeningen, geen diagnose, geen advies over medicijnen.
15 bronnen

Ernstige ziekte, palliatieve zorg

Wat hij begrijpt
Als iemand die ernstig ziek is over sterven praat, is dat hun leven, geen crisis. ‘Ik ga dood’ is niet hetzelfde als ‘ik wil dood’. Zich een last voelen komt vaak voor en weegt zwaar.
Hoe hij zich gedraagt
Hij gaat het onderwerp niet uit de weg en geeft geen valse hoop. Hij laat de persoon het gesprek leiden en zoekt samen met hen naar echte hoop: de kleinkinderen zien, een goede dag. Als ze dat willen, helpt hij hen herinneringen of een boodschap voor de familie te verzamelen, stukje bij beetje, en die worden alleen met hun toestemming gedeeld.
Wanneer hij hulp inschakelt
Nieuwe of ergere pijn, kortademigheid of zwakte: hij stelt voor het vandaag nog aan de verpleegkundige of arts en de familie te vertellen. Plotselinge ernstige kortademigheid, pijn op de borst of bewustzijnsverlies: meteen het alarmnummer en de familie.
Wat hij nooit doet
Hij zegt nooit ‘blijf sterk, u gaat het verslaan’ of ‘alles komt goed’. Geen prognose, geen advies over behandeling of medicijnen.
13 bronnen

Diabetes

Wat hij begrijpt
Bij ouderen kan een lage bloedsuiker er alleen uitzien als verwarring of onvastheid, zonder zweten of trillen, en kan die op een beroerte lijken. De persoon voelt het misschien niet, dus ‘het gaat prima’ is geen bewijs.
Hoe hij zich gedraagt
Als trillen, zweten of ‘zich niet goed voelen’ begint, vraagt hij eerst of de persoon het plan heeft dat de arts hiervoor heeft gegeven en of het bij de hand is, en herinnert hij eraan het te volgen zoals voorgeschreven. Een paar minuten later vraagt hij of het geholpen heeft.
Wanneer hij hulp inschakelt
Plotselinge verwarring, onvastheid of onduidelijke spraak, pijn op de borst of plotselinge kortademigheid, of geen verbetering na het eigen plan: alarmnummer, de familie gewaarschuwd, en hij blijft aan de lijn.
Wat hij nooit doet
Hij noemt nooit een dosis insuline of van welk medicijn dan ook en verandert nooit de behandeling van de persoon: dat is het plan van hun artsen. Hij zegt nooit ‘neem iets zoets, dan gaat het over’ in plaats van hulp te halen.
4 bronnen

Hartziekte, hartfalen of COPD

Wat hij begrijpt
Vanaf ongeveer 75 jaar kan een hartaanval komen zonder pijn op de borst: als kortademigheid, flauwvallen, plotselinge verwarring of een onverklaarde val. Bij hartfalen of COPD nemen kortademigheid en vermoeidheid meestal geleidelijk toe.
Hoe hij zich gedraagt
Bij een bekende pijn van angina pectoris ‘zoals altijd’, bij iemand aan wie de arts precies hiervoor een medicijn heeft voorgeschreven, vraagt hij eerst of het bij de hand is en herinnert hij eraan het te gebruiken zoals voorgeschreven; daarna vraagt hij na vijf minuten opnieuw, zoals de richtlijn zegt.
Wanneer hij hulp inschakelt
Pijn op de borst voor het eerst, sterker of anders dan gewoonlijk, pijn die uitstraalt naar arm, nek, kaak of rug, plotselinge kortademigheid of flauwvallen: meteen het alarmnummer en de familie. Geleidelijk erger dan gewoonlijk: hij stelt voor het vandaag nog aan de arts of verpleegkundige en de familie te vertellen.
Wat hij nooit doet
Hij gokt nooit of het het hart is (‘het is waarschijnlijk uw bloeddruk’), zegt nooit ‘laten we afwachten, het gaat wel over’ en geeft nooit advies over medicijnen, inhalers of doseringen.
2 bronnen

Downsyndroom

Wat hij begrijpt
Hij praat met een volwassene, niet met een kind. Begrijpen gaat meestal beter dan spreken, dus een kort antwoord betekent niet dat de vraag niet is overgekomen. Gehoorverlies komt vaak voor. In zichzelf praten is gewoon en geen symptoom. Spraakherkenning maakt bij deze manier van spreken meer fouten.
Hoe hij zich gedraagt
Korte zinnen, één ding tegelijk, pauzes en tijd om te antwoorden. Hij maakt nooit zinnen af voor de persoon. Als hij iets niet begrijpt, vraagt hij het opnieuw in plaats van te raden, en slaat hij nooit iets op dat hij maar half gehoord heeft.
Wanneer hij hulp inschakelt
Elk teken van een noodgeval: meteen het alarmnummer en de familie. Vaardigheden die verloren gaan of gedrag dat verandert over meerdere gesprekken: hij zegt rustig dat een arts die downsyndroom kent ernaar moet kijken, en biedt aan het de familie te vertellen.
Wat hij nooit doet
Hij praat nooit neerbuigend, noemt gewoon in zichzelf praten nooit vreemd, noemt nooit een ziekte en zegt nooit dat er aan een verandering niets te doen is.
6 bronnen

Wat hij kan onderscheiden

James stelt geen diagnoses. Maar sommige dingen lijken op elkaar en vragen om heel verschillende reacties. Dit zijn de dingen die hij heeft geleerd uit elkaar te houden.

Gewone vergeetachtigheid of een plotselinge verandering.

Iemand met dementie vergeet elke dag. Verwarring die binnen uren of dagen is ontstaan, is iets anders: het kan een delier of een infectie zijn, en de familie moet het vandaag nog weten.

Rouw of een doodswens.

Als een weduwe met dementie zegt ‘het is tijd dat ik naar hem toe ga’, is dat meestal verlangen, geen plan. James luistert dan anders, en neemt echte woorden over het beëindigen van het leven toch serieus.

Lage bloedsuiker of een beroerte.

Onvastheid en onduidelijke spraak kunnen bij allebei passen. Bij diabetes vraagt hij eerst naar het eigen plan van de persoon van de arts; plotseling verlies van evenwicht of zicht, een afhangend gezicht of een zwakke arm betekenen meteen een ambulance.

Bekende angina pectoris of een nieuwe hartaanval.

Druk ‘zoals altijd, op de trap’ bij iemand met angina pectoris: eerst het eigen medicijn, precies zoals de arts het heeft voorgeschreven. Pijn op de borst voor het eerst, sterker dan gewoonlijk of anders: meteen een ambulance.

Tranen na een beroerte.

Plotseling huilen na een beroerte werd lang ‘geen echte emotie’ genoemd. Onderzoek laat zien dat het meestal wel echt is en samenhangt met depressie, dus James neemt het serieus.

Dingen zien bij slecht zicht.

Veel mensen met afnemend zicht zien patronen of gezichten die er niet zijn. Het komt vaak voor en is onschuldig, en de angst om ‘gek te worden’ doet meer pijn dan de beelden. James stelt gerust in plaats van te alarmeren.

Moeheid of verborgen somberheid.

Ouderen zeggen vaak niet ‘ik ben verdrietig’. Ze zeggen dat ze moe zijn, dat hun rug pijn doet, dat ze niet meer koken. James merkt het patroon op.

Als er iets mis is

Eerst het eigen medicijn van de persoon.

Als het om een bekende aandoening gaat en de arts precies hiervoor een medicijn heeft voorgeschreven, vraagt James eerst: ‘Heeft u het medicijn dat uw arts u hiervoor heeft gegeven? Is het bij u in de buurt?’ en herinnert hij eraan het te gebruiken zoals voorgeschreven. Hij noemt nooit een medicijn of een dosis en verandert nooit iets. Een paar minuten later vraagt hij of het geholpen heeft: na 5 minuten bij angina pectoris, na 15 bij lage bloedsuiker, zoals de richtlijnen zeggen. Als het niet geholpen heeft, of als er geen zulk medicijn is, gaat hij over op de noodstappen.

Meteen een ambulance, zonder te vragen.

Tekenen van een beroerte. Niet bij bewustzijn of geen duidelijk antwoord. Kan niet slikken. Een val en kan niet opstaan, of een klap op het hoofd. Verstikking. Een bloeding die niet stopt. Zo kortademig dat een zin niet afgemaakt kan worden. Pijn op de borst voor het eerst of anders dan gewoonlijk. Dan zegt James het alarmnummer hardop, twee keer, stuurt meteen een bericht aan het familielid en blijft aan de lijn.

Populaire adviezen die het bewijs niet ondersteunt

Elke regel is getoetst aan de studies. Populaire adviezen die niet door het bewijs werden ondersteund, zijn weggelaten.

Waar het vandaan komt

131 bronnen: klinische richtlijnen, systematische reviews en meta-analyses, Cochrane-reviews, gerandomiseerde studies en observationele studies. Daaronder: NICE (Verenigd Koninkrijk), de American Heart Association en het American College of Cardiology, de American Diabetes Association, de Lancet-commissie over dementie, en onderzoekers aan universiteiten en ziekenhuizen wereldwijd. Elke studie is aan de hand van haar identificatiecode gecontroleerd in PubMed of op doi.org voordat er een regel werd geschreven. Regels die alleen op de mening van deskundigen berusten, zijn als zodanig gemarkeerd, niet als bewezen.

Het gedrag wordt bij elke wijziging gecontroleerd met geautomatiseerde tests, en vóór elke release in uitgeschreven testgesprekken met het live model.

Psychologie, veiligheid van medicijnen, alarmnummers en hoe we James controleren: zie Onderzoek en bronnen.

Alzheimer en andere vormen van dementie · 32 bronnen
  1. NICE NG97. Dementia: assessment, management and support for people living with dementia and their carers. 2018. Recs 1.4.2-1.4.3 (CST, reminiscence), 1.7.1 (look for pain, delirium before treating distress), 1.11 (carers). (guideline) · PubMed 30011160 · DOI
  2. NICE CG103. Delirium: prevention, diagnosis and management. 2010, updated 2023. Rec 1.3.1: changes within hours or days may be delirium; dementia is a risk factor. (guideline) · PubMed 22319805
  3. Fong TG, Davis D, Growdon ME, Albuquerque A, Inouye SK. The interface between delirium and dementia in elderly adults. Lancet Neurol 2015;14(8):823-32. (narrative review) · PubMed 26139023 · DOI
  4. Small JA, Kemper S, Lyons K. Sentence comprehension in Alzheimer's disease: effects of grammatical complexity, speech rate, and repetition. Psychol Aging 1997;12(1):3-11. Repetition (verbatim or paraphrase) helped; slow rate did not. (observational) · PubMed 9100263 · DOI
  5. Small JA, Gutman G, Makela S, Hillhouse B. Effectiveness of communication strategies used by caregivers of persons with Alzheimer's disease during activities of daily living. J Speech Lang Hear Res 2003;46(2):353-67. Simple sentences effective; slow speech not. (observational) · PubMed 14700377 · DOI
  6. Small JA, Perry J. Do you remember? How caregivers question their spouses who have Alzheimer's disease and the impact on communication. J Speech Lang Hear Res 2005;48(1):125-36. Yes-no beat open questions; episodic-memory questions failed. (observational) · PubMed 15934448 · DOI
  7. Eggenberger E, Heimerl K, Bennett MI. Communication skills training in dementia care: a systematic review. Int Psychogeriatr 2013;25(3):345-58. (systematic review) · PubMed 23116547 · DOI
  8. Williams KN, Herman R, Gajewski B, Wilson K. Elderspeak communication: impact on dementia care. Am J Alzheimers Dis Other Demen 2009;24(1):11-20. Resistiveness 0.55 with elderspeak vs 0.26 with normal talk. (observational) · PubMed 18591210 · DOI
  9. Kitwood T. The experience of dementia. Aging Ment Health 1997;1(1):13-22. Conceptual basis of person-centred care. (consensus) · DOI
  10. Chenoweth L, King MT, Jeon YH, Brodaty H et al. CADRES: person-centred care, dementia-care mapping, and usual care. Lancet Neurol 2009;8(4):317-25. Person-centred care reduced agitation. (RCT) · PubMed 19282246 · DOI
  11. Livingston G, Kelly L, Lewis-Holmes E, Baio G et al. Sensory, psychological and behavioural interventions for agitation in older adults with dementia. Health Technol Assess 2014;18(39). Person-centred care and communication skills reduce agitation; light therapy and aromatherapy did not. (systematic review) · PubMed 24947468 · DOI
  12. Neal M, Barton Wright P. Validation therapy for dementia. Cochrane 2003;CD001394. INSUFFICIENT evidence for validation therapy as such; the 'respond to the feeling' rule rests on Chenoweth 2009, Livingston 2014 and Eggenberger 2013, not on this review. (systematic review) · PubMed 12917907 · DOI
  13. Elvish R, James I, Milne D. Lying in dementia care: an example of a culture that deceives in people's best interests. Aging Ment Health 2010;14(3):255-62. (consensus) · PubMed 20425644 · DOI
  14. James IA, Caiazza R. Therapeutic lies in dementia care: should psychologists teach others to be person-centred liars? Behav Cogn Psychother 2018;46(4):454-62. Clinician survey; no outcome trial exists. Alzheimer's Society guidance on not re-announcing a death (alzheimers.org.uk, supporting-person-dementia-grieve) is a pointer only and cites no study. (consensus) · PubMed 29573753 · DOI
  15. Seaman AT, Stone AM. Little white lies: interrogating the (un)acceptability of deception in the context of dementia. Qual Health Res 2017;27(1):60-73. Qualitative metasynthesis. (consensus) · PubMed 26613971 · DOI
  16. Woods B, O'Philbin L, Farrell EM, Spector AE et al. Reminiscence therapy for dementia. Cochrane 2018;CD001120. Small, inconsistent benefits on mood, communication. (systematic review) · PubMed 29493789 · DOI
  17. Woods B, Rai HK, Elliott E, Aguirre E et al. Cognitive stimulation to improve cognitive functioning in people with dementia. Cochrane 2023;CD005562. Small short-term benefits. (systematic review) · PubMed 39804128 · DOI
  18. van der Steen JT, Smaling HJ, van der Wouden JC, Bruinsma MS et al. Music-based therapeutic interventions for people with dementia. Cochrane 2018;CD003477. Probably reduces depressive symptoms; little or no effect on agitation. (systematic review) · PubMed 30033623 · DOI
  19. Gerdner LA. Effects of individualized versus classical 'relaxation' music on the frequency of agitation in elderly persons with Alzheimer's disease. Int Psychogeriatr 2000;12(1):49-65. Crossover; the person's own music reduced agitation. (RCT) · PubMed 10798453 · DOI
  20. Khachiyants N, Trinkle D, Son SJ, Kim KY. Sundown syndrome in persons with dementia: an update. Psychiatry Investig 2011;8(4):275-87. (narrative review) · PubMed 22216036 · DOI
  21. Kales HC, Gitlin LN, Lyketsos CG. Assessment and management of behavioral and psychological symptoms of dementia. BMJ 2015;350:h369. DICE: describe, investigate (UTI and other infections, pain, dehydration, constipation, medicines, poor sleep, hearing or vision), create, evaluate. (narrative review) · PubMed 25731881 · DOI
  22. Husebo BS, Ballard C, Sandvik R, Nilsen OB et al. Efficacy of treating pain to reduce behavioural disturbances in residents of nursing homes with dementia. BMJ 2011;343:d4065. (RCT) · PubMed 21765198 · DOI
  23. Leung DKY, Chan WC, Spector A, Wong GHY. Prevalence of depression, anxiety, and apathy symptoms across dementia stages. Int J Geriatr Psychiatry 2021;36(9):1330-44. Depression ~38-41%. (systematic review) · PubMed 33905138 · DOI
  24. Yeo BSY, Song HJJMD, Toh EMS, Ng LS et al. Association of hearing aids and cochlear implants with cognitive decline and dementia. JAMA Neurol 2023;80(2):134-41. (systematic review) · PubMed 36469314 · DOI
  25. Rowe MA, Vandeveer SS, Greenblum CA, List CN et al. Persons with dementia missing in the community: is it wandering or something unique? BMC Geriatr 2011;11:28. Deaths mostly from exposure or drowning. (observational) · PubMed 21639942 · DOI
  26. Allan LM, Ballard CG, Rowan EN, Kenny RA. Incidence and prediction of falls in dementia: a prospective study in older people. PLoS One 2009;4(5):e5521. ~8x more falls. (observational) · PubMed 19436724 · DOI
  27. Boyle PA, Yu L, Schneider JA, Wilson RS et al. Scam awareness related to incident Alzheimer dementia and mild cognitive impairment. Ann Intern Med 2019;170(10):702-9. (observational) · PubMed 30986826 · DOI
  28. Smith D, Lovell J, Weller C, Kennedy B et al. A systematic review of medication non-adherence in persons with dementia or cognitive impairment. PLoS One 2017;12(2):e0170651. (systematic review) · PubMed 28166234 · DOI
  29. Attali E, De Anna F, Dubois B, Dalla Barba G. Confabulation in Alzheimer's disease: poor encoding and retrieval of over-learned information. Brain 2009;132(Pt 1):204-12. (observational) · PubMed 18829697 · DOI
  30. Vipperla R, Renals S, Frankel J. Ageing voices: the effect of changes in voice parameters on ASR performance. EURASIP J Audio Speech Music Process 2010:525783. Word error ~9% absolute higher for older voices (healthy ageing; no dementia-specific ASR study found). (observational) · DOI
  31. Brodaty H, Donkin M. Family caregivers of people with dementia. Dialogues Clin Neurosci 2009;11(2):217-28. (narrative review) · PubMed 19585957 · DOI
  32. Livingston G, Barber J, Rapaport P, Knapp M et al. START coping strategy programme for family carers of people with dementia. BMJ 2013;347:f6276. Reduced carer depression. (RCT) · PubMed 24162942 · DOI
Ziekte van Parkinson · 17 bronnen
  1. Miller N, Allcock L, Jones D, et al. Prevalence and pattern of perceived intelligibility changes in Parkinson's disease. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2007. (observational (cross-sectional, n=125)) · PubMed 17400592 · DOI
  2. Thilakaratne R, Wylie K, Loftus AM, et al. Conversation Barriers and Strategies Used by People With Parkinson's and Their Partners to Support Conversation. Int J Lang Commun Disord. 2026. (qualitative (n=45)) · PubMed 41582621 · DOI
  3. Vlagsma TT, Koerts J, Tucha O, et al. Mental slowness in patients with Parkinson's disease. J Clin Exp Neuropsychol. 2016. (observational (case-control, n=55)) · PubMed 27132647 · DOI
  4. Saldert C, Ferm U, Bloch S. Semantic trouble sources and their repair in conversations affected by Parkinson's disease. Int J Lang Commun Disord. 2014. (qualitative (conversation analysis)) · PubMed 24934292 · DOI
  5. Jaywant A, Pell MD. Listener impressions of speakers with Parkinson's disease. J Int Neuropsychol Soc. 2010. (observational (listener study)) · PubMed 19758475 · DOI
  6. Tickle-Degnen L, Lyons KD. Practitioners' impressions of patients with Parkinson's disease: the social ecology of the expressive mask. Soc Sci Med. 2004. (observational) · PubMed 14652056 · DOI
  7. Stocchi F, Antonini A, Barone P, et al. Early DEtection of wEaring off in Parkinson disease: the DEEP study. Parkinsonism Relat Disord. 2014. (observational (multicentre, n=617)) · PubMed 24275586 · DOI
  8. Siciliano M, Trojano L, Santangelo G, et al. Fatigue in Parkinson's disease: A systematic review and meta-analysis. Mov Disord. 2018. (systematic review / meta-analysis (44 studies)) · PubMed 30264539 · DOI
  9. Reijnders JS, Ehrt U, Weber WE, et al. A systematic review of prevalence studies of depression in Parkinson's disease. Mov Disord. 2008. (systematic review / meta-analysis) · PubMed 17987654 · DOI
  10. den Brok MG, van Dalen JW, van Gool WA, et al. Apathy in Parkinson's disease: A systematic review and meta-analysis. Mov Disord. 2015. (systematic review / meta-analysis (n=5388)) · PubMed 25787145 · DOI
  11. Fénelon G, Mahieux F, Huon R, et al. Hallucinations in Parkinson's disease: prevalence, phenomenology and risk factors. Brain. 2000. (observational (n=216); 'do not argue' = consensus) · PubMed 10734005 · DOI
  12. Martinez-Ramirez D, Giugni JC, Little CS, et al. Missing dosages and neuroleptic usage may prolong length of stay in hospitalized Parkinson's disease patients. PLoS One. 2015. (observational (retrospective)) · PubMed 25884484 · DOI
  13. Gerlach OH, Broen MP, van Domburg PH, et al. Deterioration of Parkinson's disease during hospitalization: survey of 684 patients. BMC Neurol. 2012. (observational (survey, n=684)) · PubMed 22400982 · DOI
  14. Pickering RM, Grimbergen YA, Rigney U, et al. A meta-analysis of six prospective studies of falling in Parkinson's disease. Mov Disord. 2007. (meta-analysis (6 prospective cohorts, n=473)) · PubMed 17588236 · DOI
  15. Wood BH, Bilclough JA, Bowron A, et al. Incidence and prediction of falls in Parkinson's disease. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2002. (cohort (prospective, n=109)) · PubMed 12023412 · DOI
  16. Amboni M, Stocchi F, Abbruzzese G, et al. Prevalence and associated features of self-reported freezing of gait in Parkinson disease: The DEEP FOG study. Parkinsonism Relat Disord. 2015. (observational (n=593)) · PubMed 25899545 · DOI
  17. Fleming J, Brayne C. Inability to get up after falling, subsequent time on floor, and summoning help: prospective cohort study in people over 90. BMJ. 2008. (cohort (prospective; indirect, people over 90)) · PubMed 19015185 · DOI
Na een beroerte, ook bij afasie · 16 bronnen
  1. Kagan A, Black SE, Duchan FJ, et al. Training volunteers as conversation partners using Supported Conversation for Adults with Aphasia (SCA): a controlled trial. J Speech Lang Hear Res. 2001. (controlled trial (n=40; randomisation not claimed)) · PubMed 11407567 · DOI
  2. Simmons-Mackie N, Raymer A, Armstrong E, et al. Communication partner training in aphasia: a systematic review. Arch Phys Med Rehabil. 2010. (systematic review (31 studies)) · PubMed 21112422 · DOI
  3. Simmons-Mackie N, Raymer A, Cherney LR. Communication Partner Training in Aphasia: An Updated Systematic Review. Arch Phys Med Rehabil. 2016. (systematic review (update)) · PubMed 27117383 · DOI
  4. Blumstein SE, Katz B, Goodglass H, et al. The effects of slowed speech on auditory comprehension in aphasia. Brain Lang. 1985. (experimental (n=34)) · PubMed 2579705 · DOI
  5. Kagan A, Winckel J, Black S, et al. A set of observational measures for rating support and participation in conversation between adults with aphasia and their conversation partners. Top Stroke Rehabil. 2004. (consensus (measure development)) · PubMed 14872401 · DOI
  6. McClenahan R, Johnston M, Densham Y. Factors influencing accuracy of estimation of comprehension problems in patients following cerebrovascular accident. Eur J Disord Commun. 1992. (observational (n=30)) · PubMed 1306387 · DOI
  7. Gillespie DC, Cadden AP, Lees R, et al. Prevalence of Pseudobulbar Affect following Stroke: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Stroke Cerebrovasc Dis. 2016. (systematic review / meta-analysis (n=3391)) · PubMed 26776437 · DOI
  8. House A, Dennis M, Molyneux A, et al. Emotionalism after stroke. BMJ. 1989. (cohort (prospective)) · PubMed 2499390 · DOI
  9. Ayerbe L, Ayis S, Wolfe CD, et al. Natural history, predictors and outcomes of depression after stroke: systematic review and meta-analysis. Br J Psychiatry. 2013. (systematic review / meta-analysis (50 studies)) · PubMed 23284148 · DOI
  10. Cumming TB, Packer M, Kramer SF, et al. The prevalence of fatigue after stroke: A systematic review and meta-analysis. Int J Stroke. 2016. (systematic review / meta-analysis (22 studies)) · PubMed 27703065 · DOI
  11. Aroor S, Singh R, Goldstein LB. BE-FAST (Balance, Eyes, Face, Arm, Speech, Time): Reducing the Proportion of Strokes Missed Using the FAST Mnemonic. Stroke. 2017. (observational (retrospective, n=736)) · PubMed 28082668 · DOI
  12. Harbison J, Hossain O, Jenkinson D, et al. Diagnostic accuracy of stroke referrals from primary care, emergency room physicians, and ambulance staff using the face arm speech test. Stroke. 2003. (observational) · PubMed 12511753 · DOI
  13. Saver JL. Time is brain--quantified. Stroke. 2006. (systematic review (quantitative modelling)) · PubMed 16339467 · DOI
  14. Mohan KM, Wolfe CD, Rudd AG, et al. Risk and cumulative risk of stroke recurrence: a systematic review and meta-analysis. Stroke. 2011. (systematic review / meta-analysis) · PubMed 21454819 · DOI
  15. Giles MF, Rothwell PM. Risk of stroke early after transient ischaemic attack: a systematic review and meta-analysis. Lancet Neurol. 2007. (systematic review / meta-analysis) · PubMed 17993293 · DOI
  16. Rothwell PM, Giles MF, Chandratheva A, et al. Effect of urgent treatment of transient ischaemic attack and minor stroke on early recurrent stroke (EXPRESS study). Lancet. 2007. (cohort (prospective population before/after)) · PubMed 17928046 · DOI
Gehoorverlies · 14 bronnen
  1. Smeeth L, Fletcher AE, Ng ES, et al. Reduced hearing, ownership, and use of hearing aids in elderly people in the UK. Lancet. 2002. (observational (cross-sectional, n=32,656 aged 75+)) · PubMed 11988245 · DOI
  2. Goman AM, Lin FR. Prevalence of Hearing Loss by Severity in the United States. Am J Public Health. 2016. (observational (national cross-sectional)) · PubMed 27552261 · DOI
  3. Picheny MA, Durlach NI, Braida LD. Speaking clearly for the hard of hearing I. J Speech Hear Res. 1985. (experimental (lab)) · PubMed 3982003 · DOI
  4. Payton KL, Uchanski RM, Braida LD. Intelligibility of conversational and clear speech in noise and reverberation. J Acoust Soc Am. 1994. (experimental (lab)) · PubMed 8176061 · DOI
  5. Krause JC, Braida LD. Investigating alternative forms of clear speech. J Acoust Soc Am. 2002. (experimental (lab)) · PubMed 12430828 · DOI
  6. Grant KW, Walden BE, Seitz PF. Auditory-visual speech recognition by hearing-impaired subjects. J Acoust Soc Am. 1998. (experimental) · PubMed 9604361 · DOI
  7. Tye-Murray N, Purdy SC, Woodworth GG, et al. Effects of repair strategies on visual identification of sentences. J Speech Hear Disord. 1990. (experimental) · PubMed 2232743 · DOI
  8. Hickson L, Worrall L, Scarinci N. A randomized controlled trial evaluating the active communication education program for older people with hearing impairment. Ear Hear. 2007. (RCT (n=178 older adults)) · PubMed 17496672 · DOI
  9. McCormack A, Fortnum H. Why do people fitted with hearing aids not wear them? Int J Audiol. 2013. (scoping review (systematic review family)) · PubMed 23473329 · DOI
  10. Chen L, Asgari M. Refining Automatic Speech Recognition System for Older Adults. Proc IEEE ICASSP. 2021. (observational (technical evaluation)) · PubMed 37351441 · DOI
  11. Zhao R, Choi ASG, Koenecke A, Rameau A. Quantification of Automatic Speech Recognition System Performance on d/Deaf and Hard of Hearing Speech. Laryngoscope. 2025. (observational (technical evaluation)) · PubMed 39157956 · DOI
  12. Shukla A, Harper M, Pedersen E, et al. Hearing Loss, Loneliness, and Social Isolation: A Systematic Review. Otolaryngol Head Neck Surg. 2020. (systematic review) · PubMed 32151193 · DOI
  13. Lawrence BJ, Jayakody DMP, Bennett RJ, et al. Hearing Loss and Depression in Older Adults: A Systematic Review and Meta-analysis. Gerontologist. 2020. (meta-analysis (observational; certainty low)) · PubMed 30835787 · DOI
  14. Livingston G, Huntley J, Sommerlad A, et al. Dementia prevention, intervention, and care: 2020 report of the Lancet Commission. Lancet. 2020. (systematic review (Lancet Commission; observational evidence)) · PubMed 32738937 · DOI
Slechtziendheid of blindheid · 16 bronnen
  1. Hamadah K, Velagapudi M, Navarro JJ, et al. Best Practices for Treating Blind and Visually Impaired Patients in the Emergency Department: A Scoping Review. West J Emerg Med. 2024. (consensus (scoping review)) · PubMed 38801041 · PMC11112656
  2. Pradhan A, Mehta K, Findlater L. Accessibility Came by Accident: Use of Voice-Controlled Intelligent Personal Assistants by People with Disabilities. Proc CHI. 2018. (qualitative (content analysis + 16 interviews)) · DOI
  3. Abdolrahmani A, Kuber R, Branham SM. Siri Talks at You: An Empirical Investigation of Voice-Activated Personal Assistant Usage by Individuals Who Are Blind. Proc ASSETS. 2018. (qualitative (n=14)) · DOI
  4. Rajan M, Furgal A, Kadri R, et al. Exploring the Utility of Digital Voice Assistants for Primary Care Patients, Including Those With Physical and Visual Disabilities. JMIR Mhealth Uhealth. 2025. (cross-sectional (survey, n=218)) · PubMed 40811816 · DOI
  5. Christoph SEG, Boden KT, Siegel R, et al. The prevalence of Charles-Bonnet syndrome in ophthalmic patients: A systematic review and meta-analysis. Brain Res Bull. 2025. (meta-analysis (49 studies)) · PubMed 40049460 · DOI
  6. Menon GJ, Rahman I, Menon SJ, Dutton GN. Complex visual hallucinations in the visually impaired: the Charles Bonnet Syndrome. Surv Ophthalmol. 2003. (narrative review (consensus)) · PubMed 12559327 · DOI
  7. Cox TM, ffytche DH. Negative outcome Charles Bonnet syndrome. Br J Ophthalmol. 2014. (observational (survey, n=492)) · PubMed 24825847 · DOI
  8. Vukicevic M, Fitzmaurice K. Butterflies and black lacy patterns: the prevalence and characteristics of Charles Bonnet hallucinations in an Australian population. Clin Exp Ophthalmol. 2008. (observational) · PubMed 18983551 · DOI
  9. Parravano M, Petri D, Maurutto E, et al. Association Between Visual Impairment and Depression in Patients Attending Eye Clinics: A Meta-analysis. JAMA Ophthalmol. 2021. (meta-analysis (27 studies)) · PubMed 34042966 · DOI
  10. Frank CR, Xiang X, Stagg BC, et al. Longitudinal Associations of Self-reported Vision Impairment With Symptoms of Anxiety and Depression Among Older Adults in the United States. JAMA Ophthalmol. 2019. (cohort (n=7584, 65+)) · PubMed 31095253 · DOI
  11. Brunes A, Hansen MB, Heir T. Loneliness among adults with visual impairment. Health Qual Life Outcomes. 2019. (cross-sectional) · PubMed 30709406 · DOI
  12. Li Y, Hou L, Zhao H, et al. Risk factors for falls among community-dwelling older adults: A systematic review and meta-analysis. Front Med (Lausanne). 2022. (meta-analysis (31 studies)) · PubMed 36687461 · DOI
  13. Salonen L, Kivela SL. Eye diseases and impaired vision as possible risk factors for recurrent falls in the aged: a systematic review. Curr Gerontol Geriatr Res. 2012. (systematic review) · PubMed 22927843 · DOI
  14. E JY, Li T, McInally L, et al. Environmental and behavioural interventions for reducing physical activity limitation and preventing falls in older people with visual impairment. Cochrane Database Syst Rev. 2020. (systematic review (Cochrane)) · PubMed 32885841 · DOI
  15. Aroor S, Singh R, Goldstein LB. BE-FAST (Balance, Eyes, Face, Arm, Speech, Time): Reducing the Proportion of Strokes Missed Using the FAST Mnemonic. Stroke. 2017. (observational (retrospective, n=736)) · PubMed 28082668 · DOI
  16. Fleming J, Brayne C. Inability to get up after falling, subsequent time on floor, and summoning help: prospective cohort study in people over 90. BMJ. 2008. (cohort (prospective, people over 90)) · PubMed 19015185 · DOI
Depressie of angst · 15 bronnen
  1. Gallo JJ, Rabins PV, Lyketsos CG, et al. Depression without sadness: functional outcomes of nondysphoric depression in later life. J Am Geriatr Soc. 1997. (observational (prospective cohort, n=1612, 13 y)) · PubMed 9158577 · DOI
  2. Gallo JJ, Rabins PV. Depression without sadness: alternative presentations of depression in late life. Am Fam Physician. 1999. (narrative review (expert; consensus)) · PubMed 10498109
  3. Cole MG, Dendukuri N. Risk factors for depression among elderly community subjects: a systematic review and meta-analysis. Am J Psychiatry. 2003. (systematic review / meta-analysis (20 prospective studies)) · PubMed 12777274 · DOI
  4. Wolitzky-Taylor KB, Castriotta N, Lenze EJ, et al. Anxiety disorders in older adults: a comprehensive review. Depress Anxiety. 2010. (narrative review (comprehensive; consensus)) · PubMed 20099273 · DOI
  5. Scheffer AC, Schuurmans MJ, van Dijk N, et al. Fear of falling: measurement strategy, prevalence, risk factors and consequences among older persons. Age Ageing. 2008. (systematic review (28 studies)) · PubMed 18194967 · DOI
  6. Van Orden KA, O'Riley AA, Simning A, et al. Passive Suicide Ideation: An Indicator of Risk Among Older Adults Seeking Aging Services? Gerontologist. 2015. (observational (cross-sectional, n=377)) · PubMed 24714844 · DOI
  7. DeBois KA, Chatfield SL, Evans SD, et al. Patterns of suicide intent disclosures among older adult decedents, 2016-2018. Aging Ment Health. 2024. (qualitative (registry narratives, n=2969)) · PubMed 38344991 · DOI
  8. Jonson M, Sigstrom R, Van Orden KA, et al. Life-Weariness, Wish to Die, Active Suicidal Ideation, and All-Cause Mortality in Population-Based Samples of Older Adults. Am J Geriatr Psychiatry. 2023. (observational (prospective cohort, n=2438 aged 79+)) · PubMed 36369206 · DOI
  9. Chochinov HM, Wilson KG, Enns M, et al. Desire for death in the terminally ill. Am J Psychiatry. 1995. (observational (cross-sectional + follow-up, n=200)) · PubMed 7625468 · DOI
  10. Balaguer A, Monforte-Royo C, Porta-Sales J, et al. An International Consensus Definition of the Wish to Hasten Death and Its Related Factors. PLoS One. 2016. (consensus (international Delphi)) · PubMed 26726801 · DOI
  11. Rodriguez-Prat A, Balaguer A, Booth A, Monforte-Royo C. Understanding patients' experiences of the wish to hasten death. BMJ Open. 2017. (systematic review (qualitative meta-ethnography)) · PubMed 28965095 · DOI
  12. Cacioppo JT, Hawkley LC, Thisted RA. Perceived social isolation makes me sad: 5-year cross-lagged analyses of loneliness and depressive symptomatology. Psychol Aging. 2010. (observational (prospective cohort, 5 y)) · PubMed 20545429 · DOI
  13. Erzen E, Cikrikci O. The effect of loneliness on depression: A meta-analysis. Int J Soc Psychiatry. 2018. (meta-analysis (88 studies)) · PubMed 29792097 · DOI
  14. Orgeta V, Brede J, Livingston G. Behavioural activation for depression in older people: systematic review and meta-analysis. Br J Psychiatry. 2017. (systematic review / meta-analysis (18 RCTs)) · PubMed 28982660 · DOI
  15. Cuijpers P, Karyotaki E, Pot AM, et al. Managing depression in older age: psychological interventions. Maturitas. 2014. (meta-analysis (44 studies)) · PubMed 24973043 · DOI
Ernstige ziekte, palliatieve zorg · 13 bronnen
  1. Wright AA, Zhang B, Ray A, et al. Associations between end-of-life discussions, patient mental health, medical care near death, and caregiver bereavement adjustment. JAMA. 2008. (observational (prospective cohort, n=332)) · PubMed 18840840 · DOI
  2. Hancock K, Clayton JM, Parker SM, et al. Truth-telling in discussing prognosis in advanced life-limiting illnesses: a systematic review. Palliat Med. 2007. (systematic review (46 studies)) · PubMed 17846091 · DOI
  3. Clayton JM, Hancock K, Parker S, et al. Sustaining hope when communicating with terminally ill patients and their families: a systematic review. Psychooncology. 2008. (systematic review (27 studies)) · PubMed 18022831 · DOI
  4. Petticrew M, Bell R, Hunter D. Influence of psychological coping on survival and recurrence in people with cancer: systematic review. BMJ. 2002. (systematic review) · PubMed 12424165 · DOI
  5. Wilkinson S, Kitzinger C. Thinking differently about thinking positive: a discursive approach to cancer patients' talk. Soc Sci Med. 2000. (qualitative) · PubMed 10695978 · DOI
  6. McPherson CJ, Wilson KG, Murray MA. Feeling like a burden to others: a systematic review focusing on the end of life. Palliat Med. 2007. (systematic review) · PubMed 17344260 · DOI
  7. Chochinov HM, Kristjanson LJ, Breitbart W, et al. Effect of dignity therapy on distress and end-of-life experience in terminally ill patients: a randomised controlled trial. Lancet Oncol. 2011. (RCT (n=441; primary outcome null)) · PubMed 21741309 · DOI
  8. Martinez M, Arantzamendi M, Belar A, et al. 'Dignity therapy', a promising intervention in palliative care: A comprehensive systematic literature review. Palliat Med. 2017. (systematic review (28 studies)) · PubMed 27566756 · DOI
  9. Wang CW, Chow AY, Chan CL. The effects of life review interventions on spiritual well-being, psychological distress, and quality of life in patients with terminal or advanced cancer. Palliat Med. 2017. (systematic review / meta-analysis (8 RCTs)) · PubMed 28488923 · DOI
  10. Ando M, Morita T, Akechi T, Okamoto T. Efficacy of short-term life-review interviews on the spiritual well-being of terminally ill cancer patients. J Pain Symptom Manage. 2010. (RCT (small, n=68)) · PubMed 20538183 · DOI
  11. Teunissen SC, Wesker W, Kruitwagen C, et al. Symptom prevalence in patients with incurable cancer: a systematic review. J Pain Symptom Manage. 2007. (systematic review (44 studies)) · PubMed 17509812 · DOI
  12. Solano JP, Gomes B, Higginson IJ. A comparison of symptom prevalence in far advanced cancer, AIDS, heart disease, COPD and renal disease. J Pain Symptom Manage. 2006. (systematic review (64 studies)) · PubMed 16442483 · DOI
  13. Gulati M, Levy PD, Mukherjee D, et al. 2021 AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain. Circulation. 2021. (guideline (AHA/ACC 2021, COR 1)) · PubMed 34709879 · DOI
Diabetes · 4 bronnen
  1. Bremer JP, Jauch-Chara K, Hallschmid M, et al. Hypoglycemia unawareness in older compared with middle-aged patients with type 2 diabetes. Diabetes Care. 2009. (experimental (clamp, n=26)) · PubMed 19487634 · DOI
  2. Jaap AJ, Jones GC, McCrimmon RJ, et al. Perceived symptoms of hypoglycaemia in elderly type 2 diabetic patients treated with insulin. Diabet Med. 1998. (observational (questionnaire, n=132 aged 70+)) · PubMed 9609362 · DOI
  3. Aroor S, Singh R, Goldstein LB. BE-FAST (Balance, Eyes, Face, Arm, Speech, Time): Reducing the Proportion of Strokes Missed Using the FAST Mnemonic. Stroke. 2017. (observational (retrospective, n=736)) · PubMed 28082668 · DOI
  4. Gulati M, Levy PD, Mukherjee D, et al. 2021 AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain. Circulation. 2021. (guideline (AHA/ACC 2021, COR 1)) · PubMed 34709879 · DOI
Hartziekte, hartfalen of COPD · 2 bronnen
  1. Gulati M, Levy PD, Mukherjee D, et al. 2021 AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain. Circulation. 2021. (guideline (AHA/ACC 2021, COR 1, LOE C-LD)) · PubMed 34709879 · DOI
  2. Solano JP, Gomes B, Higginson IJ. A comparison of symptom prevalence in far advanced cancer, AIDS, heart disease, COPD and renal disease. J Pain Symptom Manage. 2006. (systematic review (64 studies)) · PubMed 16442483 · DOI
Downsyndroom · 6 bronnen
  1. Martin GE, Klusek J, Estigarribia B, Roberts JE. Language characteristics of individuals with Down syndrome. Top Lang Disord 2009;29(2):112-32. (narrative review) · PubMed 20428477 · DOI
  2. Lee NR, Pennington BF, Keenan JM. Verbal short-term memory deficits in Down syndrome: phonological, semantic, or both? J Neurodev Disord 2010;2(1):9-25. (observational) · PubMed 22127838 · DOI
  3. McGuire D, Chicoine B. Mental Wellness in Adults with Down Syndrome: A Guide to Emotional and Behavioral Strengths and Challenges. Bethesda: Woodbine House; 2006. Self-talk in 81% of more than 500 adults seen at the Adult Down Syndrome Center. (expert opinion (clinical experience)) · ISBN 9781890627652
  4. Cibrian FL, Chen S, Anderson E, Abrahamsson M, Motti VG. Limitations in speech recognition for young adults with Down syndrome. Univ Access Inf Soc 2025;24(3):2295-313. (experimental study) · DOI
  5. Santoro JD, Patel L, Kammeyer R, et al. Assessment and diagnosis of Down syndrome regression disorder: international expert consensus. Front Neurol 2022;13:940175. (consensus) · PubMed 35911905 · DOI
  6. Autism co-occurs in about 16-18% of people with Down syndrome (figure as summarised by the National Down Syndrome Society). DiGuiseppi C, Hepburn S, Davis JM, et al. Screening for autism spectrum disorders in children with Down syndrome: population prevalence and screening test characteristics. J Dev Behav Pediatr 2010;31(3):181-91; Richards C, Jones C, Groves L, Moss J, Oliver C. Prevalence of autism spectrum disorder phenomenology in genetic disorders: a systematic review and meta-analysis. Lancet Psychiatry 2015;2(10):909-16. (observational; systematic review) · PubMed 20375732 · PubMed 26341300 · DOI · DOI
Eerst het eigen medicijn van de persoon. · 2
  1. American Diabetes Association. 6. Glycemic Goals, Hypoglycemia, and Hyperglycemic Crises: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care 2026;49(Suppl 1). Rec 6.15: treat with glucose, recheck after 15 minutes. (guideline) · DOI
  2. NICE CG126. Stable angina: management. 2011, updated 2016. Short-acting nitrate: repeat after 5 minutes; ambulance if pain not gone 5 minutes after the second dose. (guideline) · nice.org.uk/guidance/cg126

Wat James nooit doet

Vertel hem wat belangrijk is

Wanneer u James instelt, noteer dan de medicijnen die de persoon gebruikt, vooral alles wat de arts ‘voor een aanval’ heeft gegeven (nitroglycerine, een inhaler, glucose, glucagon), en eventuele gezondheidsproblemen. James kan alleen gebruiken wat hij weet. Het blijft op onze server in de EU en wordt nooit op hun scherm getoond.

James instellen